خبر جدید از افزایش قیمت بنزین / داستان طرح «بنزین به‌نفر» چیست؟

در روزهای اخیر، بحث افزایش احتمالی قیمت بنزین بار دیگر به یکی از داغ‌ترین موضوعات فضای مجازی تبدیل شده است؛ موضوعی که معمولاً با سرعت از سوی دولت تکذیب می‌شود. با این حال، کارشناسان و مردم هم‌صدا بر این باورند که نظام کنونی مصرف و توزیع بنزین معیوب است و ادامه روند فعلی، به زیان اقتصاد ملی و عدالت اجتماعی خواهد بود.

سه گزینه روی میز دولت برای اصلاح نظام بنزین

بر اساس بررسی‌ها، دولت در حال ارزیابی سه طرح اصلی برای مدیریت مصرف و اصلاح قیمت بنزین است:

1. بنزین سه‌نرخی: در این طرح، قیمت بنزین بر اساس پله‌های یارانه‌ای تعیین می‌شود؛ نرخ اول با یارانه ۲۵۰۰ تومان، نرخ دوم ۵ هزار تومان و نرخ آزاد ۱۰ هزار تومان خواهد بود.
2. افزایش ۵۰ درصدی قیمت بنزین: در این سناریو، کارت سوخت جایگاه‌ها حذف می‌شود و قیمت‌ها بر اساس نرخ تورم سالانه تنظیم خواهند شد.
3. طرح «بنزین به‌نفر»: در این مدل، یارانه بنزین به هر فرد به‌صورت جداگانه تخصیص می‌یابد. مصرف شخصی از مصرف صنعتی و حمل‌ونقل تفکیک شده و بخش حمل‌ونقل از سوخت‌های جایگزین مانند CNG، LPG و برق استفاده می‌کند.

کارشناسان معتقدند دو گزینه نخست، به‌دلیل بی‌توجهی به الگوی مصرف و نبود سازوکار برای بهینه‌سازی، همچون تجربه سال ۱۳۹۸ صرفاً منجر به افزایش تورم و نارضایتی عمومی خواهند شد.

مزیت‌های طرح «بنزین به‌نفر»

طرح بنزین به‌نفر، رویکردی تازه برای توزیع عادلانه یارانه سوخت و اصلاح الگوی مصرف به‌شمار می‌رود. در این مدل:

• هر فرد، ماهانه ۳۰ لیتر بنزین یارانه‌ای دریافت می‌کند.
• اگر فردی از سهم خود استفاده نکند، می‌تواند آن را در بورس انرژی به قیمت نزدیک به آزاد بفروشد.
• خانوارهای فاقد خودرو می‌توانند از این سهم برای کسب درآمد بهره ببرند.

به گفته تحلیلگران، این روش انگیزه اقتصادی برای صرفه‌جویی ایجاد کرده و در عین حال، عدالت اجتماعی را تقویت می‌کند.

تأثیر بر اقتصاد و جامعه

کارشناسان اجرای طرح «بنزین به‌نفر» را دارای پیامدهای مثبت متعددی می‌دانند:

• کاهش مصرف تک‌سرنشینی و به‌تبع آن کاهش ترافیک و آلودگی هوا
• بهبود ضریب جینی و افزایش درآمد خانوارهای کم‌درآمد
• واقعی شدن قیمت بنزین و کاهش قاچاق سوخت
• استمرار خدمات حمل‌ونقل عمومی با استفاده از سوخت‌های متنوع

به‌طور کلی، طرح «بنزین به‌نفر» با تفکیک مصرف شخصی و صنعتی، ایجاد انگیزه اقتصادی و توزیع عادلانه یارانه‌ها، می‌تواند راهکاری جامع برای اصلاح نظام مصرف بنزین و کاهش فشار تورمی در کشور باشد.