حذف یارانه این افراد و دهکها قطعی شد / آیا شما جزوشان هستید؟
فرآیند حذف یارانه سه دهک بالای جامعه رسماً آغاز شده است، اما همچنان هیچ معیار روشنی برای تشخیص دهکهای درآمدی وجود ندارد. بر اساس گزارش تجارتنیوز، در حالی که میلیونها ایرانی منتظر اعلام وضعیت خود هستند، بخشی از یارانهبگیران مقیم خارج از کشور همچنان بدون تغییر در فهرست دریافتکنندگان قرار دارند.
طبق قانون بودجه سال ۱۴۰۴، دولت موظف است یارانه نقدی دهکهای هشتم، نهم و دهم را قطع کند و منابع حاصل از آن را به شکل کالابرگ الکترونیکی به سه دهک پایین جامعه اختصاص دهد. اما با وجود الزام قانونی، وزارت رفاه هنوز سازوکار شفاف و قابل راستیآزمایی برای اجرای این طرح ارائه نکرده است.
۸ میلیون نفر حذف شدهاند / ادامه حذف تا پایان سال
به گفتهی مقامات وزارت رفاه، تا امروز یارانه حدود ۸ میلیون نفر از خانوارهای پردرآمد قطع شده و روند حذف ماهانه بین ۱ تا ۳ میلیون نفر ادامه خواهد داشت. هدفگذاری دولت این است که تا پایان سال، مجموع حذفها به حدود ۱۸ میلیون نفر برسد. به بیان دیگر، تنها در هفتههای آینده یارانهی حدود ۱۰ میلیون نفر دیگر قطع میشود.
رستمی، رئیس مرکز اطلاعات و رفاه ایرانیان، اعلام کرده است:
«پایگاه رفاه ایرانیان از سال ۱۳۹۲ تشکیل شده و اطلاعات خانوارها شامل داراییها، حسابهای بانکی، گردش مالی و موقعیت اجتماعی از منابع رسمی جمعآوری میشود. دهکبندی خانوارها بر اساس دادههای ثبتی انجام میگیرد و خوداظهاری افراد ملاک نیست.»
افرادی که به دهکبندی خود اعتراض دارند میتوانند از طریق سامانه حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درخواست بررسی مجدد بدهند. با این حال، بسیاری از معترضان میگویند هیچ معیار مشخصی برای محاسبه دهکها وجود ندارد و پاسخها نیز اغلب مبهم است.
آیا درآمد ۱۰ میلیون تومان معیار جدید حذف است؟
گزارشها نشان میدهد بسیاری از خانوارهایی که درآمد سرانه بالای ۱۰ میلیون تومان در ماه دارند از فهرست یارانهبگیران حذف شدهاند. این رقم معادل حدود ۳۳۳ هزار تومان در روز است و شامل هزینه مسکن نمیشود.
حسن نوروزی، مدیرعامل سازمان هدفمندی یارانهها، در گفتوگو با تابناک گفته است:
«مرز ۱۰ میلیون تومان پس از کسر اجارهبها، شاخص فعلی حذف یارانه است.»
با این حال کارشناسان اقتصادی معتقدند این رقم با توجه به افزایش شدید هزینههای زندگی، دیگر نمیتواند معیار دقیقی برای شناسایی دهکهای پردرآمد باشد. افزون بر درآمد، داراییها، خودروهای خانوار، گردش حساب بانکی و املاک نیز در محاسبات دهکبندی نقش دارند.
بخش عمدهی اعتراضها به گفتهی مسئولان، مربوط به همین موارد است؛ بسیاری از خانوارها مدعیاند که حسابهای بانکی یا خودروهایی که مبنای حذف قرار گرفته، متعلق به اقوام یا شرکتهاست. به گفتهی رئیس مرکز رفاه ایرانیان، با همکاری بانک مرکزی، حسابهای تجاری و شخصی اکنون از یکدیگر تفکیک شدهاند تا دقت دهکبندی افزایش یابد.
یارانه ایرانیان مقیم خارج از کشور در معرض حذف
یکی از موضوعات کمتر مطرحشده در سالهای اخیر، وضعیت یارانه نقدی ایرانیان مقیم خارج از کشور است. بر اساس اظهارات مدیرعامل سازمان هدفمندی یارانهها، این گروه نیز بر اساس شاخصهای مالی مورد بررسی قرار میگیرند.
نوروزی تأکید کرده:
«ایرانیان خارج از کشور هم مانند سایر افراد بررسی میشوند. اگر شاخصها نشان دهد که فرد مستحق دریافت یارانه نیست، یارانه او قطع میشود.»
طبق برآوردها، حدود یک میلیون ایرانی مقیم خارج همچنان در فهرست یارانهبگیران قرار دارند. بررسیها نشان میدهد که در برخی موارد، سرپرست خانوار در ایران ساکن است، اما اعضای خانواده در خارج از کشور اقامت دارند؛ موضوعی که باعث پیچیدگی در تصمیمگیری میشود.
لزوم شفافیت و بازنگری در سیاست یارانهای
در حالی که طی تابستان حدود ۶ میلیون نفر از فهرست یارانهبگیران حذف شدهاند، کارشناسان خواستار بازنگری فوری در شاخصها و افزایش شفافیت وزارت رفاه هستند. اجرای دقیق و عادلانه قانون تنها در صورتی ممکن است که معیارها بهطور رسمی و قابل پیگیری منتشر شوند.
ادامهی حذفهای گسترده بدون توضیح روشن، خطر بیاعتمادی عمومی و افزایش شکاف طبقاتی را به همراه دارد. سیاستهای حمایتی تنها زمانی مؤثر خواهند بود که عدالت اقتصادی، شفافیت دادهها و پاسخگویی نهادهای اجرایی در اولویت قرار گیرد.
