این ۶ وام را هرگز نگیرید! / کارشناسان هشدار میدهند
در شرایطی که تبلیغات بانکها و مؤسسات مالی پر از وعده «وام فوری»، «اقساط آسان» و «سود پایین» است، کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند بسیاری از این تسهیلات در واقع تلههای مالیاند که میتوانند متقاضیان را سالها گرفتار بدهیهای سنگین کنند. بررسیها نشان میدهد برخی از وامها با ظاهری جذاب اما شرایط پنهان، نه تنها سودی برای وامگیرنده ندارند، بلکه به ضرر او تمام میشوند.
وامهایی که بیشتر از آنچه به نظر میرسند، هزینه دارند
۱. وام با سود اسمی پایین اما کارمزد و جریمه بالا
بانکها گاهی وامهایی با سود ظاهری پایین، مثلاً ۱۰ درصد، تبلیغ میکنند. اما در عمل، هزینههای پنهان متعددی در قرارداد وجود دارد:
- ۴ درصد کارمزد اولیه،
- بیمه اجباری اضافه،
- جریمه دیرکرد روزشمار و سنگین.
نتیجه این است که نرخ واقعی سود ممکن است به بالای ۲۵ درصد برسد.
نمونه: وامهای خرید کالا از برخی فروشگاههای زنجیرهای که با بانکها همکاری دارند.
۲. وامهای بلندمدت با سود مرکب
وامهای با اقساط سبک و مدت بازپرداخت طولانی (۵ تا ۱۰ ساله) در ظاهر گزینهای جذاباند، اما چون سود آنها بهصورت مرکب (Compound Interest) محاسبه میشود، در پایان دوره، مجموع پرداختی ممکن است تا دو برابر مبلغ اولیه وام باشد.
نمونه: وام خرید خودرو با بازپرداخت ۶۰ ماهه که در نهایت مبلغی بسیار فراتر از اصل وام پرداخت میشود.
۳. وامهایی با وثیقه یا ضمانت سنگین
وامهایی که در ازای آنها سند ملکی یا چک کارفرما مطالبه میشود، در واقع ریسک را از دوش بانک برداشته و به وامگیرنده منتقل میکنند. در چنین شرایطی حتی یک تأخیر جزئی در پرداخت اقساط میتواند به ضبط وثیقه یا برگشت چک منجر شود.
نمونه: وامهای کلان شخصی از مؤسسات مالی غیربانکی یا قرضالحسنههای خصوصی.
۴. وامهایی بدون نیاز واقعی
گاهی افراد صرفاً به دلیل «شروع ثبتنام وام» یا «شرایط ویژه موقت» اقدام به دریافت وام میکنند، بدون آنکه هدف مشخصی برای مصرف آن داشته باشند. این نوع وامها معمولاً صرف هزینههای مصرفی میشوند و در نهایت به افزایش بدهی و استرس مالی منجر میگردند.
نمونه: استفاده از وام ازدواج برای خرید وسایل غیرضروری مانند تلفن همراه یا خودرو.
۵. وامهایی با پیشپرداخت یا سپرده اجباری
در برخی طرحها، بانک از متقاضی میخواهد بخشی از مبلغ وام را در حساب خود بلوکه کند؛ مثلاً ۵۰ درصد مبلغ وام. در عمل یعنی نیمی از پول خود شخص گرو گذاشته میشود و سودی هم به آن تعلق نمیگیرد. بنابراین نرخ واقعی بهره وام بهمراتب بیشتر از رقم اعلامی خواهد بود.
نمونه: وامهای ۲۰۰ میلیون تومانی با شرط بلوکه شدن ۱۰۰ میلیون در حساب.
۶. وام از مؤسسات غیرمجاز یا پلتفرمهای فینتک ناشناخته
در فضای مجازی، اپلیکیشنها و سایتهایی وجود دارند که وعده «وام فوری بدون ضامن» میدهند. کارشناسان هشدار میدهند بیشتر این پلتفرمها یا فاقد مجوز بانک مرکزیاند یا با نرخ بهرهای چند برابر تسهیلات بانکی فعالیت میکنند. افزون بر این، خطر کلاهبرداری و سوءاستفاده از اطلاعات شخصی در چنین مواردی بسیار بالاست.
اقتصاددانان توصیه میکنند متقاضیان پیش از امضای هر قرارداد وامی، موارد زیر را بررسی کنند:
- نرخ سود مؤثر سالانه را بهصورت واقعی محاسبه کنند.
- از مؤسسات دارای مجوز رسمی بانک مرکزی وام بگیرند.
- از سپردهگذاری اجباری، ضمانت سنگین یا اقساط بیش از پنجساله پرهیز کنند.
- تنها در صورت نیاز واقعی و هدف مشخص، اقدام به دریافت وام نمایند.
در مقابل، گزینههای مطمئنتر شامل وامهای قرضالحسنه، تسهیلات بانکی شفاف با قرارداد مشخص، یا استفاده از پسانداز شخصی برای نیازهای ضروری است.
