زنگ خطر در بازار مرغ / مرغ ۴۰۰ هزار تومانی در راه است!
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با انتقاد از شکلگیری شبهانحصار در واردات نهادههای دامی اعلام کرد: این وضعیت باعث شده بسیاری از تولیدکنندگان خوراک دام و طیور، بهدلیل کمبود و گرانی مواد اولیه، سطح خرید خود را تا ۲۰۰ کیلوگرم کاهش دهند؛ موضوعی که زنگ خطر جدی برای آینده بازار مرغ و تخممرغ کشور است.
سیدطهحسین مدنی با اشاره به چالشهای تأمین نهادههای دامی و همزمانی آن با طرح استیضاح وزیر جهاد کشاورزی، گفت: اندیشکده حکمرانی هوشمند نه موافق استیضاح است و نه مخالف آن، اما معتقدیم استیضاح وزیر در شرایط فعلی، پاک کردن صورت مسئله است. این مشکل در دولتهای مختلف وجود داشته و با وجود استیضاح یا سؤال از وزرای پیشین، همچنان پابرجا مانده است.
او در گفتوگو با مهر تأکید کرد: حل مسئله نهادههای دامی باید از مسیرهای دیگری دنبال شود. برای تولید کافی مرغ در کشور، دو عامل مرغ لاین و خوراک اهمیت راهبردی دارند. هرچند موضوعاتی مانند صرفه اقتصادی تولید هم مهم هستند، اما به اندازه این دو مؤلفه کلیدی نیستند. در واقع، مرغ لاین و خوراک، دو بازوی اصلی تأمین مرغ گوشتی و تخمگذار در کشور محسوب میشوند.
مدنی با اشاره به اینکه ایران از معدود کشورهایی است که لاین اختصاصی مرغ با نام آرین دارد، گفت: با وجود این ظرفیت مهم، بخش عمده مرغ کشور همچنان با لاینهای وارداتی تولید میشود.
قیمت جهانی کنجاله سویا حدود ۳۰ سنت است
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه خوراک دام و طیور امروز به یک مسئله نگرانکننده در تولید مرغ تبدیل شده، افزود: یکی از اجزای اصلی خوراک مرغ، پروتئین است که عمدتاً از کنجاله سویا تأمین میشود. کنجاله سویا حدود ۴۰ درصد پروتئین خشک دارد و قیمت جهانی آن نزدیک به ۳۰ سنت برای هر کیلوگرم است. بر همین اساس، قیمت سایر کنجالهها نیز متناسب با درصد پروتئین و قیمت کنجاله سویا تعیین میشود.
او با اشاره به وارداتی بودن بخش بزرگی از کنجاله سویای مورد نیاز کشور گفت: ریشه اصلی بحران خوراک طیور همینجاست. سالهاست زنجیره تأمین خوراک دام و طیور، بهویژه واردات کنجاله سویا، به نامهای خاص و محدود گره خورده و همین موضوع یک گلوگاه جدی در این حوزه ایجاد کرده است.
مدنی تصریح کرد: تأمین کنجاله سویا موضوعی هایتک و پیچیده نیست. کشور از نظر فرآوری، صنعت قدرتمندی دارد و در پسکرانهها هم بهویژه بعد از جنگ ۱۲ روزه، اقدامات مهمی انجام شده و مشکل دپوی طولانیمدت تا حد زیادی رفع شده است. سرعت حمل یکسره نیز بهبود یافته، اما همچنان در حوزه حملونقل فله و تخلیه کشتیهای فلهبر، محدودیتهایی وجود دارد.
او با اشاره به تجربه مشابه در صنعت سنگآهن گفت: همانطور که در آن بخش، حمل جادهای جایگزین حمل ریلی شد تا معادن متوقف نشوند، در حوزه نهادههای دامی هم نباید کشور را معطل کشتیهای بزرگ چند هزار تنی نگه داشت.
ضرورت واردات خرد کنجاله از مبادی مختلف
مدنی تأکید کرد: تأمین کنجاله لزوماً نباید در ابعاد بسیار بزرگ انجام شود. این نیاز را میتوان بهصورت خرد هم برطرف کرد. از سوی دیگر، محدود شدن مبادی واردات به چند کشور خاص، بهویژه آمریکای جنوبی، یکی از مشکلات اساسی است؛ در حالی که مبادی نزدیکتر و ارزانتری در آفریقا، آسیای میانه و حتی عمان بهعنوان واسطه وارداتی وجود دارد که میتوان از آنها استفاده کرد.
خرید ۲۰۰ کیلوگرمی کنجاله؛ نشانه بحران در تولید خوراک
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به جلسات این اندیشکده با کارخانههای تولید خوراک دام و طیور گفت: متأسفانه برخی کارخانهها بهدلیل محدودیت شدید در دسترسی به کنجاله، خرید خود را از چندین تن به یک یا دو تن کاهش دادهاند. حتی مدیر یکی از کارخانهها اعلام کرده برای تأمین نیاز خط تولید، به خرید ۲۰۰ کیلوگرمی کنجاله روی آورده است.
او هشدار داد: این شرایط باعث افزایش شدید و غیرعادی قیمت کنجاله در بازار داخلی شده است. کنجاله سویایی که حتی با دلار آزاد نباید بیش از ۴۰ هزار تومان قیمت داشته باشد، اکنون به ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان رسیده و برخی کنجالهها حتی تا ۱۰۰ هزار تومان هم معامله میشوند. ادامه این روند، کشور را با مرغ ۴۰۰ هزار تومانی مواجه خواهد کرد.
انتقاد از بسته بودن فضا برای تجار خرد
مدنی با انتقاد از رویه فعلی تأمین نهادهها گفت: تمرکز بر واردات چند هزار تنی توسط تعداد محدودی واردکننده، عامل اصلی این بحران است. دولت باید هرچه سریعتر فضا را باز کند تا تجار خرد هم بتوانند وارد این بازار شوند و نیاز کشور را تأمین کنند. با یک تصمیم ساده، امکان واردات خرد تا هزار تن فراهم میشود و بخش بزرگی از مشکل حل خواهد شد.
او با تأکید بر مفهوم حکمرانی افزود: جای تأسف دارد که تجار برای بیان مشکلات خود ناچارند به اندیشکدهها مراجعه کنند. حاکمیت باید مسیر ارتباط مستقیم و مؤثر با فعالان اقتصادی را هموار کند. اندیشکدهها میتوانند واسطه باشند، اما اصل ارتباط باید ساده، شفاف و عملیاتی باشد.
وابستگی به یک ابر واردکننده؛ عامل تداوم بحران
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در پایان تصریح کرد: تا زمانی که صنعت خوراک دام و طیور کشور به یک ابر واردکننده وابسته باشد، این مشکلات ادامه خواهد داشت و حتی طرح استیضاح وزیر هم کمکی به حل مسئله نمیکند. اگر روند فعلی تغییر نکند، احتمال مواجهه با مرغ ۴۰۰ هزار تومانی یا حتی گرانتر تا شب عید کاملاً جدی است.
او با اشاره به نشست «اطلس تجارت ایران» که در هفته پژوهش با همکاری اتاق بازرگانی ایران برگزار شد، گفت: در این نشست، گلایههای تجار خرد درباره حملونقل دریایی و عدم تخصیص ارز حتی برای کالاهای اساسی مطرح شد. بسیاری از تجار معتقدند دولت به تصور کنترل بهتر بازار، در تله انحصار افتاده و همین موضوع معیشت مردم را به واردکنندگان خاص گره زده است.
مدنی تأکید کرد: تجار خرد حتی بدون ارز یارانهای و با استفاده از ارز حاصل از صادرات خود میتوانند نهادههای دامی وارد کنند؛ تجربه بهبود بازار خودرو پس از تغییر رویه واردات، نمونه موفقی در این زمینه است.
وی در پایان گفت: اندیشکده حکمرانی هوشمند آمادگی دارد این پیشنهادها را به نهادهای ذیربط منتقل کند. امیدواریم با ایجاد گفتمان مشترک میان دولت، اتاقهای بازرگانی و تجار، مسیر واردات غیرمتمرکز هموار شود تا پدیدههای شبهاحتکار از بین برود و سفره مردم کوچکتر نشود.
