افغانستانیها دوباره به ایران برگشتند! / جزئیات صدور ویزای ۹ ماهه
از ابتدای مهرماه ۱۴۰۴، اتباع افغانستانی برای اشتغال در ایران باید ویزای کارگری دریافت کنند. این تصمیم که با همکاری وزارت کار، وزارت کشور و وزارت امور خارجه اجرا میشود، با هدف ساماندهی اشتغال اتباع خارجی و حمایت از نیروی کار ایرانی اتخاذ شده است.
طبق اعلام وزارت کار، اولویت استخدام با نیروهای ایرانی است و تنها در صورت نبود داوطلب داخلی، کارفرمایان میتوانند برای جذب نیروی کار افغانستانی اقدام کنند. این فرایند از طریق سامانه جستوجوی شغل به نشانی kar.gov.ir و سامانه اتباع خارجی به نشانی eatba.mcls.gov.ir انجام میشود.
جزئیات صدور ویزای کارگری اتباع افغانستانی
سید مالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزیر کار، درباره جزئیات این طرح گفت:
«از ابتدای مهر، صدور ویزای کارگری برای اتباع افغانستانی آغاز شده و کارفرمایان میتوانند از طریق سامانه اشتغال اتباع خارجی درخواست خود را ثبت کنند. در صورت نبود کارجوی ایرانی، برای سال اول ویزای ۹ ماهه کارگری صادر میشود که در صورت رضایت کارفرما و شرایط بازار کار، قابلیت تمدید دارد.»
به گفته او، توافق اولیه برای صدور حداکثر ۲۰۰ هزار ویزای کار در سال اول صورت گرفته است. حسینی افزود: «هدف اصلی این طرح، شفافسازی وضعیت نیروی کار خارجی و جلوگیری از ورود غیرقانونی اتباع به کشور است.»
تغییر رویه نسبت به گذشته
پیش از این، بسیاری از اتباع افغانستانی با ویزای گردشگری وارد ایران میشدند و سپس به شکل غیررسمی مشغول کار میشدند؛ مسئلهای که امکان نظارت بر نوع فعالیت و وضعیت اشتغال آنان را از بین میبرد. در طرح جدید، اتباع پس از دریافت ویزای کار و ورود قانونی، باید در مراکز کفالت ثبتنام کرده و کارت کار دریافت کنند. همچنین تکلیف بیمه حوادث و تأمین اجتماعی آنان مشخص میشود.
اولویت اشتغال با نیروی کار ایرانی
مطابق ماده ۱۲۰ قانون کار، اتباع بیگانه تنها در صورتی مجاز به کار در ایران هستند که دارای روادید ورود با حق کار مشخص و پروانه اشتغال معتبر باشند. وزارت کار تأکید دارد که هیچ مجوزی برای جذب نیروی کار خارجی صادر نمیشود مگر در نبود کارجوی ایرانی.
حسینی تصریح کرد: «پس از ثبت درخواست کارفرما در سامانه، اگر نیروی ایرانی داوطلب نباشد، وزارت کار مجوز لازم را صادر میکند و اتباع واجد شرایط میتوانند از مبدا برای دریافت ویزای کار اقدام کنند.»
هشدار کارشناسان درباره بازگشت اتباع غیرمجاز
کارشناسان حوزه کار میگویند اجرای این طرح زمانی مؤثر خواهد بود که از بازگشت مجدد اتباع غیرمجاز جلوگیری شود. به گفته آنها، در سالهای گذشته طرحهای مشابهی اجرا شد اما به دلیل عدم نظارت و نبود ضمانت اجرایی کافی، موج ورود مجدد اتباع غیرمجاز ادامه یافت.
بر اساس آمار کمیساریای عالی سازمان ملل متحد، در سال ۱۴۰۳ بیش از ۵۵۹ هزار مهاجر افغانستانی از ایران خارج شدند که نسبت به سال ۲۰۲۳ حدود ۱۸ درصد افزایش داشته است.
هدف از اجرای طرح جدید
به گفته کارشناسان، با صدور ویزای کارگری و ثبتنام رسمی اتباع، امکان سرشماری دقیق، نظارت بر فعالیت شغلی، جلوگیری از استثمار و حفظ حقوق کارگران ایرانی فراهم میشود. همچنین دولت میتواند مشخص کند اتباع خارجی در چه بخشهایی از اقتصاد مشغول هستند و حضورشان چه تأثیری بر بازار کار دارد.
